Thú y trong gia cầm: Vừa chống, vừa xây

03/09/2019 | 09:57

(Thế Giới Gia Cầm) - Theo dự báo của Bộ NN&PTNT, trong các tháng cuối năm 2019, nguy cơ dịch bệnh gia tăng trên gia cầm là rất cao vì thời tiết thay đổi tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển, lây lan, lưu lượng vận chuyển gia cầm tăng mạnh, nhất là các tháng giáp Tết Nguyên đán... Bởi tình hình dịch bệnh luôn có xu hướng lặp lại, trong khi công tác thú y phục vụ cho ngành còn chưa triệt để.

Nhỏ lẻ nhưng nguy hiểm

Dịch cúm gia cầm A/H5N1 lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam vào cuối năm 2003. Mặc dù chính quyền và người dân nỗ lực phòng ngừa nhưng các năm qua, dịch bệnh vẫn xuất hiện mới ở nhiều điểm và tái bùng phát tại một số địa phương. Theo các cơ quan chức năng, từ năm 2007 đến năm 2013, bệnh cúm gia cầm khiến trung bình mỗi năm phải tiêu hủy khoảng 200.000 con gia cầm. Trong quá khứ, dịch bệnh đã từng lây lan sang người vào năm 2014, với 127 người bị lây nhiễm cúm gia cầm; 65 người mắc bệnh đã tử vong.

Mặc dù từ tháng 4/2014 đến nay, theo thống kê, cả nước không có người bị bệnh, chết vì cúm gia cầm; không có virus cúm A/H5N7 xâm nhiễm vào Việt Nam, song dịch bệnh vẫn tiềm ẩn nhiều mối hiểm họa.

Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực thú y vẫn cho rằng Việt Nam cần đề cao cảnh giác, vì dịch bệnh kéo dài, nguy cơ độc lực của virus ngày càng mạnh hơn và không ngoại trừ xuất hiện những chủng virus mới và nguy hiểm.

Ðề phòng nguy cơ dịch bệnh bùng phát trên gia cầm - Ảnh: CTV

 

Cả nước chống dịch

Hàng năm, Chính phủ, Bộ NN&PTNT đã chỉ đạo tổ chức triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh cúm gia cầm. Trung bình mỗi năm các tỉnh bố trí kinh phí mua khoảng 180 triệu liều vaccine cúm gia cầm, và khoảng 180 tỷ đồng cho công tác phòng chống dịch. Ðến nay, cả nước có 17 phòng thí nghiệm đủ năng lực xét nghiệm bệnh cúm gia cầm.

Trong quá trình hơn một thập kỷ chống dịch, cả nước đã hình thành được 6 vùng (cấp huyện) và 654 cơ sở chăn nuôi gia cầm tại 28 tỉnh, thành phố đạt tiêu chuẩn an toàn dịch bệnh đối với bệnh cúm gia cầm. Sản phẩm gia cầm của Việt Nam đã xuất khẩu sang Nhật Bản và một số nước khác.

Song, đề cao sự chủ động, cảnh giác và quyết tâm loại bỏ dịch cúm gia cầm, tháng 2/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 172/QÐ-TTg phê duyệt “Kế hoạch quốc gia phòng chống bệnh cúm gia cầm giai đoạn 2019 - 2025”.

Trong bối cảnh ASF hoành hành ngành chăn nuôi heo, thì việc khống chế giảm thiểu ảnh hưởng của dịch cúm gia cầm lại càng trở nên cấp thiết. Sản phẩm gia cầm được xem là giải pháp quan trọng bù đắp sự thiếu hụt thịt heo trên thị trường trong thời gian tới.

Chính phủ đã yêu cầu các địa phương khẩn trương xây dựng và phê duyệt “Kế hoạch phòng, chống bệnh cúm gia cầm”, bảo đảm bố trí đủ nguồn lực và kinh phí tổ chức thực hiện.

 

Tăng cường đầu tư

>> Theo kế hoạch của Chính phủ, mỗi năm cả nước sẽ xây dựng được ít nhất 1 vùng (cấp huyện) và ít nhất 1 chuỗi cơ sở sản xuất các sản phẩm chăn nuôi gia cầm đạt tiêu chuẩn an toàn dịch bệnh; phấn đấu đến năm 2025 có ít nhất 15 vùng (cấp huyện) đạt an toàn dịch bệnh.

Thời gian qua, nhiều ý kiến phản ánh thù lao cho cán bộ thú y chống dịch cúm gia cầm còn thấp. Lực lượng thú y gia cầm còn mỏng. Chính phủ đã yêu cầu các địa phương quan tâm đến thù lao cho người tham gia phòng, chống dịch bệnh với mức không thấp hơn ngày công lao động phổ thông tại địa phương.

Theo Cục Thú y, Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh cúm gia cầm giai đoạn 2019 - 2025 dự kiến có tổng kinh phí là hơn 762 tỷ đồng; trong đó nguồn từ Trung ương là 51,5 tỷ đồng, địa phương là 711 tỷ đồng.

Mục tiêu trước mắt của ngành thú y vẫn là: Kiểm soát, khống chế không để dịch cúm gia cầm xảy ra và lây lan diện rộng. Chủ động giám sát để phát hiện sớm, dập dịch nhanh.

 

Khẩn trương xây dựng vùng nuôi an toàn

Theo kinh nghiệm quốc tế và khuyến cáo của FAO cũng như Tổ chức Y tế Thế giới, đối phó với dịch cúm gia cầm, không chỉ là các biện pháp thú y, mà quan trọng hơn cả đó là xây dựng các vùng nuôi sạch bệnh, an toàn. Giải pháp này giúp người nuôi hình thành nên những phương pháp nuôi gia cầm mới, hiện đại và giúp truy xuất nguồn gốc, tiêu thụ sản phẩm gia cầm dễ dàng hơn trong điều kiện dịch bệnh vẫn tồn tại.

Duy trì song song hai biện pháp chống (chống dịch bệnh lây lan) và xây (xây dựng các vùng nuôi an toàn) là cách để ngành chăn nuôi tiếp tục phát triển trong giai đoạn sắp tới.

Ðể tạo ra các vùng chăn nuôi an toàn, tiêm phòng là giải pháp quan trọng và phổ biến nhất. Theo chủ trương của Chính phủ, tổ chức tiêm phòng phải đạt tỷ lệ tối thiểu 80% tổng đàn thuộc diện tiêm. Tiếp đó, xây dựng thêm nhiều vùng chăn nuôi an toàn theo tiêu chuẩn của Tổ chức Thú y Thế giới (OIE). Hiện Việt Nam đã sản xuất được vaccine với chất lượng cao và giá thành rẻ hơn nhập khẩu, giúp chủ động được vaccine.

 

Giảm các vùng nguy cơ cao

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, trong năm 2019, Việt Nam vẫn còn 399 huyện thuộc vùng nguy cơ cao về cúm gia cầm. 399 huyện này có các yếu tố như huyện biên giới thuộc các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Ðiện Biên, Sơn La, có từ 2 lần xuất hiện ổ dịch cúm gia cầm trong 5 năm qua (2014 - 2018) hoặc có ổ dịch cúm gia cầm xảy ra tại huyện trong năm đánh giá chuyển đổi huyện nguy cơ; có từ 2 lần phát hiện virus cúm gia cầm trong 5 năm qua hoặc 0 lần phát hiện virus trong năm đánh giá chuyển đổi huyện nguy cơ; có tổng số hộ chăn nuôi gia cầm, số gia cầm, số hộ nuôi vịt và tổng đàn vịt có số lượng lớn, cụ thể trên 3.000 hộ chăn nuôi gia cầm, trên 100.000 con gia cầm, trên 100 hộ nuôi vịt, trên 11.000 con vịt.

Với hoàn cảnh các huyện có nguy cơ dịch bệnh cao lại là các huyện miền núi, biên giới, kinh tế khó khăn, đường sá không thuận lợi, rõ ràng để phòng chống dịch cúm gia cầm hiệu quả sẽ cần phải có sự đầu tư, hoặc kết hợp lồng ghép với các chương trình phát triển kinh tế nông thôn để tạo thêm nguồn lực phòng chống dịch bệnh.

Ngoài ra, việc xử phạt nghiêm các hành vi tiêu thụ gia cầm bị bệnh, đồng thời khuyến khích người dân thay đổi thói quen mua bán gia cầm tươi sống sang mua bán sử dụng gia cầm đã qua giết mổ chế biến đúng quy trình cũng góp phần hạn chế phát tán nguồn bệnh.

Ngay tại những thành phố lớn như Hồ Chí Minh hay Hà Nội, người dân vẫn thích mua gà sống hơn là các sản phẩm đông lạnh. Ước tính khoảng 40% sản phẩm gia cầm tại các thành phố lớn là sản phẩm tươi sống. TP Hồ Chí Minh đã có những chương trình kiểm soát các chợ gia cầm sống cũng như kiểm soát tiêu thụ gia cầm tươi sống. Việc mở mang hệ thống tiêu thụ sản phẩm có xuất xứ, nhất là sản phẩm đông lạnh qua chế biến cũng sẽ góp phần thay đổi tập quán chăn nuôi và tiêu thụ sản phẩm gia cầm theo hướng văn minh hiện đại.

TS. Dương Xuân Tuyển, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chăn nuôi Gia cầm VIGOVA: Chăn nuôi an toàn sinh học để tránh dịch bệnh

Người chăn nuôi vẫn thường nói với nhau, có hai thứ sợ nhất, thứ nhất  giá cả bấp bênh, thứ hai là dịch bệnh. Năm 2003, lúc dịch cúm gia cầm xảy ra chúng tôi cùng với bà con chăn nuôi gà, vịt nếm trải nỗi sợ, nó không giống như các bệnh thông thường. Tuy nhiên, sau đó nhờ Bộ NN&PTNT và các cấp ban, ngành vào cuộc quyết liệt, đưa ra nhiều giải pháp kịp thời, cộng với nhờ có vaccine nên cúm gia cầm dịu xuống mặc dù hiện nay vẫn còn nguy cơ dịch bệnh. Dịch cúm gia cầm năm ấy giúp ta có cái nhìn và ý thức hơn về chăn nuôi an toàn sinh học. Chăn nuôi (theo hướng) an toàn sinh học là tất yếu. Chăn nuôi theo lối truyền thống nhỏ lẻ phân tán để lại rất nhiều hệ lụy, làm cho yếu tố cách ly là vấn đề cốt lõi trong chăn nuôi an toàn sinh học bị phá vỡ. Như chúng ta biết, bản chất của chăn nuôi an toàn sinh học, đầu tiên phải là vấn đề cách ly (không cho mầm bệnh ngoài vào và trong ra môi trường), tạo ra môi trường chăn nuôi sạch mầm bệnh, nâng cao sức khỏe cho con vật và cuối cùng là dùng vaccine tạo đề kháng. Không được lạm dụng kháng sinh. Sau đợt dịch cúm gia cầm, cơ cấu về quy mô, phương thức chăn nuôi có sự thay đổi lớn. Ðó là giảm tỷ trọng các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ phân tán thả rông, tăng số trang trại nuôi quy mô vừa và lớn, chăn nuôi thâm canh hoặc bán thâm canh. Số trang trại sử dụng hệ thống chuồng lạnh (chuồng mát) và trang thiết bị hiện đại ngày càng tăng. Thông qua nhiều phương thức như tuyên truyền, tập huấn, xây dựng mô hình chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học (các chương trình, đề tài, dự án khuyến nông…) đã nâng cao đáng kể nhận thức của người chăn nuôi về an toàn sinh học. Trong chăn nuôi an toàn sinh học, yếu tố con giống đảm bảo chất lượng, rõ nguồn gốc xuất xứ là rất quan trọng. Thực tiễn cho thấy trong 16 năm qua kể từ dịch cúm gia cầm bùng phát, các cơ sở giống gốc của Bộ đã phát huy rất tốt vai trò của mình trong nuôi giữ giống gốc, chuyển giao con giống và kỹ thuật, mang lại hiệu quả lớn cho sản xuất.

Nguyễn Anh

Gửi bình luận

Gửi Làm lại

Giá nông sản

Gà thịt lông màu ĐNB 39.000 đ/kg
Gà chuyên thịt giống 15.000 đ/con
Gà thịt ĐNB 26.000 đ/kg
Gà chuyên trứng giống 13.500 đ/con
Vịt Super-M giống 14.000 đ/con
Vịt thịt Super-M 42.000 - 43.000 đ/kg
Vịt Grimaud giống 20.500 đ/con
Vịt thịt Grimaud 45.000 - 46.000 đ/kg
Xem tất cả

Bình luận mới nhất