Phúc lợi động vật: Biểu hiện của xã hội văn minh

10/01/2019 | 08:50

Thời gian gần đây, dư luận rất quan tâm tới vấn đề phúc lợi động vật. Luật Chăn nuôi cũng đã chú trọng đến điều này. Nền chăn nuôi hiện đại không chỉ là tạo ra sản lượng, giá trị kinh tế mà còn phải phản ánh những giá trị căn bản của con người trong việc bảo vệ môi trường, bảo vệ động vật và cung cấp những sản phẩm sạch cho con người.

Chuẩn mực quốc tế

Ngành chăn nuôi khác với ngành trồng trọt vì đối tượng của nó là sinh vật sống, là những con vật rất đỗi thân thiết với con người, thậm chí được coi là thú cưng.

Nhiều nơi trên thê giới rất quan tâm đến vấn đề phúc lợi động vật Ảnh: Globalmeat
Nhiều nơi trên thê giới rất quan tâm đến vấn đề phúc lợi động vật Ảnh: Globalmeat
 

Trong quan điểm triết học cổ đại sâu xa và trong cả tư tưởng truyền thống, các con vật đều được tôn trọng, bằng chứng là các con vật được đặt tên theo 12 con giáp. Các loại động vật xuất hiện trong các công trình, sản phẩm văn hóa, như chim lạc, cóc trên trống đồng. Văn chương cũng có những câu mô tả sự thân thiết của con người và vật nuôi như: “Trâu ơi ta bảo trâu này/ Trâu ra đồng cỏ trâu cày với ta/ Cấy cày vốn nghiệp nông gia/ Ta đây trâu đấy ai mà quản công”. Một số dân tộc còn lấy vật tổ là những con vật để tôn thờ làm ông tổ và dĩ nhiên là nghiêm cấm sự giết hại, ăn thịt.

Thuyết vạn vật hữu linh là tư tưởng triết học cổ đại phổ biến toàn thế giới luôn cho rằng vật nuôi có linh hồn, bởi vậy nó cảm nhận được những gì mà con người cảm nhận, truyền đạt và đối xử. Có câu: “Muốn đánh giá con người, hãy nhìn thú cưng của họ”, ý nói những cử chỉ tác động của người nuôi sẽ ảnh hưởng đến cả tính cách con vật nuôi.

Các tổ chức nhân quyền và bảo vệ động vật thường phản đối rất gay gắt việc giết mổ theo kiểu hành hạ động vật, khai thác cùng kiệt, chăn nuôi thiếu cơ sở hạ tầng. Một số tôn giáo duy trì thời gian ăn chay nhất định trong tháng, trong năm để bảo vệ động vật. Ðối xử nhân văn với động vật cũng chính là thước đo và bài học về xây dựng tính nhân đạo trong mỗi cá nhân và trong xã hội. Ða số pháp luật các nước đều có điều khoản nhằm bảo vệ vật nuôi khỏi bị khai thác cùng kiệt và tránh cho vật nuôi không bị đối xử dã man.

Phúc lợi động vật (animal welfare) được hiểu là những điều kiện về nuôi, giữ và khai thác phù hợp mà con người áp dụng nhằm đảm bảo vật nuôi không bị đói, không bị khát, không bị suy dinh dưỡng và có thể biểu hiện được tập tính của chúng; Giảm hoặc không gây đau đớn không cần thiết đối với động vật khi khai thác và thí nghiệm.

 

Kinh tế thị trường có văn hóa

Thực tế, khái niệm phúc lợi động vật không còn chỉ giới hạn trong tư tưởng, đạo đức, văn hóa… mà nó đã đi vào nền kinh tế thị trường, được quản lý chặt chẽ và định hướng cho sự phát triển của ngành chăn nuôi.

Một chuyên gia về lĩnh vực phân phối sản phẩm tại châu Âu cho phóng viên biết: “Các tiêu chuẩn đạo đức trong chăn nuôi, như vấn đề phúc lợi động vật, đã được đưa vào các bộ tiêu chuẩn về chăn nuôi quốc tế, tùy thời điểm và tùy từng bộ tiêu chuẩn mà độ khắt khe khác nhau, song về cơ bản, việc tiêu thụ các sản phẩm chăn nuôi tại các thị trường lớn, thông qua các nhà phân phối lớn, đều phải tuân thủ các tiêu chuẩn về chăn nuôi tốt, trong đó có vấn đề phúc lợi động vật”. Thực tế, các nhà phân phối như các siêu thị, các thị trường đều áp dụng các bộ tiêu chuẩn chăn nuôi tốt để loại bỏ các sản phẩm không rõ nguồn gốc và không đảm bảo các tiêu chuẩn chăn nuôi văn minh, qua đó khuyến khích chăn nuôi bền vững. Thậm chí một hệ thống siêu thị có thể cùng lúc áp dụng hàng loạt bộ tiêu chuẩn về chăn nuôi và giết mổ khi sàng lọc sản phẩm mà họ sẽ phân phối ra thị trường.

Hội đồng Phúc lợi động vật Anh (United Kingdom Farm Animal Welfare Council) đã đề xuất nội dung “5 tự do” cho vật nuôi, bao gồm: Tự do - không bị đói khát; Tự do - không bị ức chế; Tự do - không bị đau đớn, thương tích và bệnh tật; Tự do - được thể hiện tập tính; Tự do - không bị sợ hãi và căng thẳng.

Nước Anh có Luật Phúc lợi cho động vật trang trại, Canada có Luật Thú y và Bảo vệ động vật, Mỹ đã có Luật Phúc lợi động vật của liên bang, Thái Lan ban hành Luật Chống đối xử thô bạo và phúc lợi động vật, Hàn Quốc có Luật Bảo vệ động vật. Tại Việt Nam, các điều luật nhằm bảo vệ động vật hoang dã tỏ ra rất hữu hiệu khi nó là một lá chắn dư luận bảo vệ động vật. Dư luận nhiều lần sôi sục với các hình ảnh giết khỉ, giết chim hoang dã rồi quay clip đưa lên mạng. Người xem đều phẫn nộ trước những hành vi bạo lực, man rợ đó khiến chủ nhân các hình ảnh ấy bị lên án và buộc phải thay đổi cái nhìn của họ đối với động vật hoang dã.

 

Phát triển ngành chăn nuôi hiện đại

Ngành nông nghiệp hữu cơ chính là một nền nông nghiệp của tương lai. Trong đó chăn nuôi hữu cơ rất quan tâm đến quyền lợi của vật nuôi, do đó chất lượng sản phẩm cực kỳ chất lượng, an toàn, hấp dẫn khách hàng. Chăn nuôi hữu cơ tại Việt Nam đang ngày càng phát triển. Có thể nói, chăn nuôi hữu cơ đã đặt nền tảng chắc chắn cho việc phát triển ngành chăn nuôi theo hướng bảo đảm các quyền lợi của vật nuôi. Về phương diện văn hóa, các lễ hội giết mổ heo, trâu… dã man bị tuyệt đại đa số cộng đồng lên án mạnh mẽ, thậm chí nhiều ý kiến đề nghị dừng các lễ hội này.

Quyền lợi của vật nuôi cần phải được chú trọng Ảnh: Imagenesmy
Quyền lợi của vật nuôi cần phải được chú trọng Ảnh: Imagenesmy
 

Về mặt luật pháp, năm 2015 Luật Thú y ra đời đã có điều khoản quy định về việc đối xử với động vật. Luật Chăn nuôi 2018 vừa thông qua cũng quan tâm nhiều đến việc bảo đảm quyền lợi vật nuôi trong chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ. Những bộ luật quan trọng này nhằm giải quyết thực trạng chăn nuôi và giết mổ còn lạc hậu và thiếu định hướng nhân đạo. Ðiển hình là việc giết mổ heo bằng thuốc ngủ tại Củ Chi TP. Hồ Chí Minh khiến dư luận phẫn nộ và ngành chăn nuôi điêu đứng. Việc sử dụng thuốc ngủ trong quá trình vận chuyển giết mổ có thể hạn chế sự đau đớn cho vật nuôi nhưng để lại dư lượng kháng sinh lớn cho người sử dụng thực phẩm ngay sau đó. Việc giết mổ quy mô công nghiệp đòi hỏi những dây chuyền thiết bị và quy trình vừa đảm bảo vệ sinh, vừa đảm bảo giảm thiểu sự đau đớn cho vật nuôi.

Việc Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua Luật Chăn nuôi, với 93,61% đại biểu tán thành và Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2020, gồm 8 chương, 83 điều, trong đó có nội dung: “Ðối xử nhân đạo với vật nuôi” là nền tảng để thay đổi nhận thức về quản lý và chăn nuôi, nhằm xây dựng nền chăn nuôi phù hợp tới các tiêu chuẩn quốc tế hiện nay. Việc đối xử nhân đạo với vật nuôi trước hết nhằm cung cấp cho thị trường những sản phẩm có chất lượng, được cộng đồng trong nước và quốc tế công nhận và sử dụng. Các hành vi hành hạ, đối xử tàn bạo, khắc nghiệt với vật nuôi đều bị dư luận trong ngoài nước phản đối mạnh mẽ, có thể dẫn tới việc tẩy chay sản phẩm. Ngoài ra, quá trình chăn nuôi mang tính nhân đạo với vật nuôi cũng hàm dưỡng và tôn vinh giá trị nhân đạo, giúp cho người chăn nuôi xây dựng và phát triển văn hóa và đạo đức trong nuôi trồng, sản xuất, kinh doanh, biến quá trình sản xuất kinh doanh thành một quá trình nuôi dưỡng và phát triển đạo đức, nhân rộng các giá trị đạo đức từ trong các trang trại đến người tiêu dùng trong xã hội.

Bà Gabrielle Shaw, Giám đốc Quan hệ công chúng, Nghiên cứu và Ðào tạo của Tổ chức Bảo vệ động vật thế giới (WSPA): Những thách thức nan giải nhất trên toàn cầu như an toàn và an ninh lương thực, bệnh tật, phát triển kinh tế và biến đổi khí hậu chỉ có thể được giải quyết khi đối xử nhân đạo của con người với động vật là một phần thiết yếu của giải pháp cho những vấn đề nói trên.

Bà Ðàm Thùy Nga, Sở NN&PTNT Tây Ninh: Hiện nay việc công nghiệp hóa hiện đại hóa ngành nông nghiệp nhằm đáp ứng tối đa lượng hàng hóa cung ứng cho thị trường, do đó mà có nhiều loài động vật hiện tại đang bị nuôi với các mật độ cực cao, môi trường tạo sự không thoải mái cho con vật. Bên cạnh đó, ai cũng biết mối quan hệ giữa căng thẳng và sức khỏe con người. Trong chăn nuôi nếu con vật bị căng thẳng, không thoải mái hoàn toàn có thể không thể cung cấp được sản phẩm chăn nuôi tốt cho sức khỏe con người. Vì thế việc chăn nuôi đảm bảo phúc lợi động vật, ngoài sự thể hiện sự nhân đạo của con người đối với các loài vật khác thì còn có tác dụng mang đến sản phẩm chăn nuôi có lợi cho sức khỏe con người nhất.

 

Nguyễn Anh

Gửi bình luận

Gửi Làm lại

Giá nông sản

Gà thịt lông màu ĐNB 39.000 đ/kg
Gà chuyên thịt giống 15.000 đ/con
Gà thịt ĐNB 26.000 đ/kg
Gà chuyên trứng giống 13.500 đ/con
Vịt Super-M giống 14.000 đ/con
Vịt thịt Super-M 42.000 - 43.000 đ/kg
Vịt Grimaud giống 20.500 đ/con
Vịt thịt Grimaud 45.000 - 46.000 đ/kg
Xem tất cả

Bình luận mới nhất